Dış gebeliğin belirtilerini ve en çok kimlerde görüldüğünü, hangi kadınların riskli olduğunu, nasıl bir tedavi uygulandığını merak mı ediyorsunuz? Bahçeci Kliniği'nden Kadın Doğum Uzmanımız Op. Dr. Erbil Yağmur tüm merakınızı gideriyor...

Dış gebeliğin tanısı
Dış gebelik, döllenmiş yumurtanın uterus dışında bir bölgede yerleşmesiyle oluşur. Tüm gebeliklerde 1/60 - 1/100 oranında görülür. Tanı koymak için öncelikle jinekolojik muayene ve batın muayenesi yapılır. Ultrasonografi ile rahim, batında kitle ya da karın içi kanama varlığı değerlendirilir. Kanda gebelik hormonu (Beta HCG) düzeyleri beklenenden düşüktür ve 48 saat arayla yinelenen testler de normalden farklı değişimler gösterir. Kanda progesteron hormon düzeyleri de normalden düşük seyreder. Kürtaj yapılıp gelen materyalin patolojik incelemesi, ya da tanısal Laparoskopi yapılması tanının kesinleştirilmesi için gerekebilir. Kuldosentez denilen ve günümüzde nadiren ihtiyaç duyulan bir yöntemde vajinadan bir iğne ile batın boşluğuna ulaşılarak, iç kanama varlığı araştırılır. Hastanın ilk kez ve şok tablosu ile geldiği acil durumlarda ise tanı ve tedavi cerrahi olarak yapılır.

Dış gebelik nerelerde görülür?
En sık rastlandığı bölge tüplerdir, bu nedenle bazen tüp gebeliği olarak da isimlendirilir. Nadiren rahim boynunda, yumurtalıkların üzerinde ve karın boşluğundaki yapıların üzerinde de yerleşebilir.

Belirtileri nelerdir?
Adet gecikmesi, vajinal kanama ve karın ağrısı (sıklıkla tek taraflı kasık ağrısı), mide bulantısı, bel ağrısı ilk belirtiler olabilir. Eğer karın içine kanama olmuşsa ani ve şiddetli kasık ağrısı, omuz ağrısı (karın boşluğundaki kanın diyafram kasını tahriş etmesi ile), baş dönmesi ve bayılma görülür. Hastaların yaklaşık % 20'sinde kanamaya bağlı şok ilk bulgudur.

Bu tip belirtileri olan kadınların mutlaka hastaneye götürülmeleri gerekir. Aksi takdirde aşırı kan kaybına bağlı anne ölümüne sebep olabilir.

Nasıl bir tedavi uygulanmaktadır?
Eğer teşhis erken dönemde konmuş ise gebeliğin gelişimini durdurmak amacı ile ilaç tedavisi (Metotreksat) uygulanabilir. Uygulamadan sonra Beta HCG düzeyleri takip edilir, beklenen cevap alınamazsa ya da artış varsa tekrar ilaç uygulanması düşünülür. Laparoskopik cerrahide, karın cildine küçük kesiler yapılır ve bu kesilerden içeriye aletler sokularak bir kamera ve ışık kaynağı eşliğinde dış gebelik materyali alınır ve tüp onarılır. Tüpteki hasar fazlaysa alınması gerekir. Yoğun karın içi kanamanın olduğu acil vakalarda batın kesisi yapılarak açık ameliyat gerekir. Bazı hastalarda tüp onarılabilir ama genellikle onarılamayacak durumdadır ve tüp alınır. Bazı hastalarda ameliyat sonrasında ek olarak ilaç tedavisi (Metotreksat) verilmesi gerekir.

Dış gebeliğe neden olan faktörler nelerdir?
Döllenmiş yumurtanın tüp içinde rahim boşluğuna ilerlemesini bloke eden ya da yavaşlatan etkenler dış gebelik için risk oluşturur. Hasar görmüş, şekil bozukluğu oluşmuş tüpler dış gebeliğin yerleşmesine zemin yaratır. Bazı hastalarda dış gebeliğin nedeni belli değildir.

Gebeliklerin % 2'si dış gebelik olup son yıllarda daha sık görülmektedir. Bunun da sebebi cinsel yolla bulaşan hastalıklardaki artış ve pelvik iltihabı hastalıkların tedavisindeki etkinliktir.

Dış gebelik kimlerde daha sık görülür
Önceden tüp gebeliği geçirmiş olan, tüpleri etkileyen enfeksiyon ve operasyon geçirmiş olan kadınlarda dış gebelik ihtimali fazladır. Geçirilmiş Apandisit, endometriozis, cerrahi ve pelvik enfeksiyonlara bağlı olarak ortaya çıkan yapışıklıklar da dış gebeliklere neden olur. Gebelikten korunmak amacıyla tüplerin bağlanması operasyonu uygulanmış kadınlarda, özellikle operasyonun ilk iki yılından sonra oluşabilecek gebeliklerin çoğu dış gebeliktir. Bağlanmış tüplerin ameliyatla tekrar açılması da dış gebelik olasılığını arttırır.

Tüp bebek yöntemiyle oluşan gebeliklerde, rahim içi araç (spiral) mevcutken oluşan gebeliklerde de risk normale göre artmıştır. Östrojen ve progesteron hormonu alımı embriyonun tüp içinde ilerlemesini yavaşlatarak gebeliğin tüpte yerleşmesine neden olur. Buna örnek olarak doğum kontrol hapları gösterilebilir. Doğum kontrol hapları uygun şekilde kullanıldığında çok yüksek oranda gebelikten korunma sağlarlar ancak bir gebelik oluşursa dış gebelik olma olasılığı yüksektir. Bir acil doğum kontrol yöntemi olarak kullanılan 'Ertesi gün hapları'nın başarısızlığında da dış gebelik riski yüksektir.


Kasım 2008

sayı:4